De landelijke vervormingskaart toont de (in)stabiliteit van Nederland

Scheve gebouwen, verzakkende straten en dijken, en zelfs opdrogende natuurgebieden. Nederlandse burgers, gemeenten, de overheid en bedrijven zullen de komende tijd flink moeten investeren in onderhoud. Dit is het resultaat van de vernieuwde interactieve landelijke vervormingskaart van Nederland.

Bodemdalingskaart.nl, een product van SkyGeo, is het resultaat van een gezamenlijk project uit 2018 van het NCG (Nederlands Centrum voor Geodetica en Geo-informatica), SkyGeo en de Technische Universiteit Delft (TU Delft). De lancering van de nieuwe kaart afgelopen dinsdag toont de beweging van meer dan 40 miljard metingen door het hele land. Waar dit soort gegevens tot voor kort handmatig moesten worden verzameld, maakt het team nu gebruik van radarsatellietdata (InSAR), waardoor tweewekelijkse hermetingen mogelijk zijn.

De openbaar gemaakte dataset is veel gedetailleerder dan de eerste versie van de kaart uit 2018. Waar de eerste versie satellietgegevens gemiddeld over gebieden van 2 bij 2 kilometer verdeelde, toont de nieuwe, gedetailleerde kaart elke individuele meting, wat neerkomt op maar liefst 40 miljard meetpunten in totaal.

Het team van wetenschappers en experts aarzelde aanvankelijk om de gegevens openbaar te maken. Hoewel de metingen een nauwkeurigheid van millimeters hebben, vereist de interpretatie of zelfs diagnose van de oorzaken van verschillen in metingen veel kennis van (In-)SAR-technologie. Desondanks is de nieuwe publicatie van groot publiek belang. Volgens professor Ramon Hanssen van de TU Delft kunnen sommige metingen direct aanleiding geven tot actie. Andere metingen zijn moeilijker te interpreteren, waardoor de bevindingen eerst door InSAR-experts moeten worden onderzocht.

“We hebben de kaart gemaakt als onderdeel van onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om de kennis over InSAR-toepassingen te vergroten. Een belangrijk verschil tussen de eerdere versie en de herziene versie van de Nationale Deformatiekaart is dat deze niet alleen bodemverplaatsing laat zien, maar dat je ook kunt inzoomen op allerlei objecten zoals bruggen, spoorlijnen en zelfs gebouwen”, aldus Pieter Bas Lezelenberg, CEO van SkyGeo, het bedrijf dat de radarsatellietgegevens verwerkte. Dankzij deze functie helpt de kaart gemeenten en beheerders van civiele infrastructuur bij het plannen van onderhoud.

Duidelijk zichtbaar is de verschuiving van dijken en de trillingen van heidevelden. Maar ook de wateruitlaat van de kerncentrale in Borssele is onderhevig aan verschuiving. "Uit analyses van de kaart blijkt dat het oppervlak intensief wordt gebruikt", zegt Hanssen. "Dit vereist direct dat we voorzichtig zijn met de interpretatie van deze gegevens. Wat we als gekleurde stippen op een kaart zien, is in werkelijkheid een complexe interactie tussen een satelliet en objecten op het aardoppervlak. Een juiste interpretatie vereist expertise."

Desondanks is het duidelijk dat Nederland vanwege de verschuivingen en de daaruit voortvloeiende schade op korte termijn enorm moet investeren in het onderhoud van de infrastructuur. Wegen, riolering, spoorwegen en dijken worden getroffen, maar ook industriële complexen en individuele gebouwen vertonen tekenen van instabiliteit, met gevolgen voor overheden, bedrijven en huiseigenaren.

NCG, TU Delft en SkyGeo blijven de technologie voor continue monitoring van objecten en oppervlaktebewegingen verder ontwikkelen, omdat het tijdig signaleren van gevaarlijke situaties rampen in de toekomst kan voorkomen.

De viewer van de Nationale Deformatiekaart is (in het Nederlands) op aanvraag beschikbaar. Neem contact met ons op om uw exemplaar van de GIS-dataset te ontvangen.